Canto Ostinato in Tilburg

Wereldberoemde Canto Ostinato in Tilburg 

'Dit klassieke muziekstuk maakt je echt zen. Een droom kwam uit'

 

Het vermaarde piano-duo 

Sandra en Jeroen van Veen, 

speelde zaterdagavond het 

wereldberoemde muziekstuk

Canto Ostinato in de Koepelhal.

 

Andrea van Dael, Brabants Dagblad 1 juli 2019

Uit heel Nederland, zelfs uit Groningen, trekken mensen zaterdagavond naar de Koepelhal in de Tilburgse Spoorzone voor ligconcert 'Canto Ostinato'.

Alle vierhonderd kaartjes zijn uitverkocht, mede door acties van het NS-magazine Spoor en dagblad Trouw. De Tilburgse Dorrit van de Voorde (45) verheugt zich al een week op het ligconcert. ,,Je zal het niet geloven, maar de 'Canto' live meemaken was voor mij een droom. Die droom komt dus vanavond uit." 

Bezoekers nemen zelf hun matjes mee: de één een luchtbed, de ander een strandmatje, weer een ander heeft een zogenoemde 'lamzak' bij zich. Een zak die je snel moet ronddraaien, waardoor deze lucht vangt en wordt omgetoverd in een luchtmatje.

Als het concert begint, beginnen mensen onrustig te schuifelen. Het concert kort samengevat: een melodiefragment wordt eindeloos herhaald met kleine ritmische verschuivingen. Al gauw nestelt een ieder zich. Gaandeweg gaan mensen weer verzitten of verschuiven hun matjes. Maar na een uur lijken mensen steeds meer zichzelf te worden. De een blaast een bubblegum-bel, de ander staat op en gaat gymnastiek-oefeningen doen. Weer een ander valt in slaap en snurkt.

Er hangt steeds meer een samenhorige sfeer. Hoe langer het stuk duurt, het zal anderhalf uur gaan nemen, hoe meer mensen in een soort trance komen. Zoals Van de Voorde. Ze wisselt zitten en liggen af. Ze straalt als ze naar de pianisten kijkt en deint soms wat mee met de verschuivende, herhalende ritmes.

Een lichtshow versterkt de ervaring. Stalen spanten kleuren. De treinen die je op de achtergrond ziet, maken het beeld compleet. En net als een luid ronkende motor langsrijdt, wordt een spannend gedeelte ten hore gebracht.

Van de Voorde is lyrisch na afloop. ,,Je resoneert mee op de muziek. Ik voel me nu zen. Je hoeft dus helemaal geen dure yoga-cursus te doen. Met een Canto Ostinato voor 38 euro bereik je hetzelfde resultaat", glimlacht ze.

De Culemborgse Sandra Mol-van Veen, die met haar man Jeroen, het stuk al vijfhonderd keer opvoerde in onder meer Europa, Canada, Rusland en de VS, vindt de Koepelhal geweldig om in te spelen. Mol-van Veen: ,,We hebben een jaar geoefend voordat we goed op elkaar raakten ingespeeld." 

Jan Voorburg (77) uit Amersfoort: ,,Je zag ze elkaar een knikje geven of even lachen naar elkaar, als een van de twee een nieuwe vondst bracht." Want dat is het principe van het 'koppige' muziekstuk 'Canto Ostinato'. Elk concert is anders, er is een soort open partituur. Componist Simeon ten Holt laat de invulling en wijze van herhaling van bijna 200 te spelen secties over aan de uitvoerder. 

Beeldend kunstenaar Van de Voorde na afloop: ,,Thuis als ik een pentekening maak, luister ik ook naar deze muziek. De richting van het wandelpad is bepaald, maar de zijweggetjes variëren steeds."

<De feiten, met dank aan diverse schriftelijke en mondelinge bronnen>

-Een ostinato is een kort muzikaal motief dat telkens, gedurende -of gedeeltelijk in- een muziekstuk wordt herhaald.
-De term is afkomstig van het Italiaans en betekent 'koppig'.
-De 'Canto Ostinato' is de gekozen naam van het wereldberoemde muziekstuk van Bergenaar Simeon ten Holt dat in Tilburg ten gehore is gebracht.
-In dit werk zonder vaste lengte en op herhaling en plezierig in het oor liggende tonaliteit gebaseerd, hebben we te maken met het zangerige (canto) en het hardnekkige (ostinato) als kenmerk van de repetitieve muziek.  
-Ten Holt kreeg in zekere zin vanuit de obscuriteit ineens grote bekendheid tot ver over de landsgrenzen heen. 
-Zijn muziekstuk gaat over 'ruimte' en 'tijd'.
-Een bepaald melodiefragment wordt eindeloos herhaald met kleine veranderingen, vooral ritmische verschuivingen, die in de regel niet helemaal zijn uitgeschreven, waardoor de 'tijds'duur van zo’n compositie kan variëren. 
-Er zijn bijna 200 secties en elke sectie van het muziekstuk kan eindeloos herhaald worden, waarbij toch 'minimaal wordt geïmproviseerd', zo beschrijft het piano-duo zelf.
-De componist heeft als het ware een 'open partituur' gemaakt. Daarin staat het verloop beschreven, maar niet hoe de uitvoerenden het exact invullen.
-De uitvoerende musici beslissen op het moment zelf, dus ter plekke op het podium ('de ruimte'), wat ze wel en niet spelen en hoe ze de 'Canto Ostinato' uitvoeren.
-Het Nederlandse duo blijft elkaar verrassen met 'mooie, grappige en ontroerende vondsten, waar de ander dan weer gretig op in haakt', zo beschrijven ze zelf.
-Hiermee wordt bij een deel van de luisteraars een hypnotiserend effect bereikt.
-Opmerkelijk is dat juist ook niet-specifieke klassieke muziekliefhebbers, zeer geraakt kunnen worden door deze muziek. 
-Muziekwetenschappers zijn er nog steeds niet over uit of de Canto Ostinato voldoet aan de regels van de harmonieleer (de wetten van oorzaak en gevolg; spanning en ontspanning) of juist nèt niet.
-De eerste utvoering van de Canto Ostinato was op 25 april 1979 in de ruïnekerk te Bergen in Noord-Holland. Dat was met drie piano’s en een electronisch orgel.  Ten Holt zelf was een van de uitvoerenden op de piano.
-Hij werkte dit stuk drie jaar lang verder uit.
-Het pianoduo Sandra en Jeroen van Veen dat het stuk ook in Tilburg bracht, hebben internationaal succes. Jeroen van Veen schrijft zelf ook minimal music.
-Het echtpaar heeft al op het conservatorium in Utrecht veel samen gestudeerd en geïmproviseerd.
Ze worden soms ook geboekt voor belevingsconcerten, waarbij bezoekers samen of alleen op zelf meegebrachte matjes en onder dekentjes weg kunnen dromen op deze rustgevende en in trance brengende 'hit' uit de jaren zeventig. Zoals door Theaterkantoor uit Soest die het concert ook verrijkt met lichteffecten.
-Sandra en Jeroen van Veen bedachten samen het concept 'lig-concerten'.
-Het Theaterkantoor verkoos de Tilburgse Koepelhal vanwege de harmonische vorm en unieke locatie.
-Deze hal was onderdeel van de zogenoemde 'verboden stad'. Dat slaat op de vorige functie van de Koepelhal en overige hallen in de Spoorzone van Tilburg. Lange tijd waren deze plekken afgesloten van de buitenwereld. Alleen NS-personeel werd binnengelaten.

Terug naar vorige pagina