Achtergrond-Krimp ook funest voor VO-scholen Zeeuws-Vlaanderen

Bestuurder Zwin College: geld nodig voor redden VO-scholen

‘Je wilt toch geen leeg

Zeeuws-Vlaanderen?’

Hij heeft soms slapeloze nachten. Door afname van de bevolking in Zeeuws-Vlaanderen, zogenaamde krimp, daalt ook het aantal leerlingen op zijn VO-school. Bestuurder Frank Neefs poogt ondanks rode cijfers dit Zwin College overeind te houden. Zwoegend. ,,We hebben ál het mogelijke gedaan, de rek is eruit. Net als op de Waddeneilanden willen we in Zeeuws-Vlaanderen meer OCW-budget voor onze krimpscholen.”

Door Andrea van Dael-Schooljournaal juli 2017

Het is vrijdagmiddag en leerlingen van het Zwin College in Oostburg in West-Zeeuws-Vlaanderen klimmen op de fiets. De meesten fietsen een uur naar school en een uur terug naar huis, onder flinke windstoten. Wonend in lieflijke oude plaatsjes met hier en daar nog authentieke kerktorens, sfeervolle Markt-pleintjes en kleine huisjes. Als het aantal leerlingen op het Zwin College verder daalt, moet deze VO-school mogelijk sluiten en zullen de leerlingen voor Nederlands onderwijs naar het oostelijker Terneuzen en Hulst moeten reizen. Dat is soms zestig kilometer van hun woonplaats vandaan.  Die reis is praktisch niet haalbaar, aldus bestuurder/ algemeen directeur van het Zwin College Frank Neefs. ,,Vanuit kustplaatsjes, zoals Cadzand, zouden leerlingen dan drie uur moeten fietsen. Met de bus is lastig; dan moeten ze eerst naar deze grotere plaats Oostburg in gemeente Sluis fietsen en vervolgens de bus pakken.” Een systeem van gesubsidieerde schoolbussen, lijkt hem niet haalbaar. ,,Dan moeten er zo’n 25 bussen gaan rijden.” Maar Neefs geeft zich niet gauw gewonnen en strijdt op alle mogelijke fronten om het Zwin College te redden.

Lagere en middelbare scholen uit heel Zeeland worden getroffen door demografische krimp. In Zeeuws-Vlaanderen, het zuidelijkste deel van Zeeland, wonen 105.000 mensen waarvan 23.636 (85 inwoners per vierkante kilometer) in gemeente Sluis. Door daling van het aantal leerlingen fuseerden in West-Zeeuws-Vlaanderen de afgelopen 25 jaar vijf middelbare scholen en nu is er nog maar eentje over: het Zwin College. Het aantal leerlingen op deze school daalt het hardste in Zeeland; er zijn nu 914 leerlingen en vanaf september 857, terwijl de school lwoo+vmbo (41 %), havo (35%), vwo+gymnasium (24%) aanbiedt. De financiën worden steeds nijpender: vorig jaar was er een tekort van drie ton.  Neefs toverde steeds weer creatieve oplossingen uit de hoge hoed. Maar nu is de rek eruit, merkt hij. Neefs: ,,Er zijn minder fte’s, tijdelijke contracten zijn niet verlengd.” Het aantal directie-leden is teruggebracht van zeven naar vier. Andere instanties, zoals de gemeentelijke bibliotheek en muziekschool kregen een plek in de brede scholengemeenschap voor voortgezet onderwijs. ,,De klassen 4, 5 en 6 vwo krijgen samen Grieks en vmbo- basis- en vmbo-kader leerjaar 3 en 4 werken in één groep. Deze samenvoegingen gaan ten koste van aandacht en kwaliteit. We hebben nu nog 95 docenten over en die zijn overbelast.”  

Ook andere middelbare scholen in Zeeuws-Vlaanderen verliezen de komende jaren nog zo’n kwart van hun leerlingaantal. De VO-scholen aldaar werken zoveel mogelijk samen: leerlingen vmbo en mbo Techniek krijgen bijvoorbeeld in hun vierde jaar praktijkles in het Centrum voor Toptechniek in Terneuzen, in samenwerking met gemeenten en het bedrijfsleven. Ook zoekt het Zwin College bestuurlijke samenwerking met VO-scholen in Hulst en Terneuzen. ,,Maar als dat ondanks lastige fusieregels lukt, levert één bestuurder minder, lang niet genoeg op om uit onze rode cijfers te komen.”

De telefoon gaat tijdens het interview; het is de lokale onderwijswethouder die Neefs vraagt naar de laatste stand van zaken. De directeur, wiens bureau vol met papieren en mappen ligt, zegt de wethouder toe om hem in het weekeinde een notitie te mailen. De bestuurder heeft soms slapeloze nachten als hij eraan denkt dat Zwin College verdwijnt. ,,De VO-school moet in Oostburg blijven; niet voor mezelf, maar voor de kinderen en jongeren die hier wonen.” Regelmatig spreekt hij kamerleden, betrokken ambtenaren en gedeputeerden over het belang van behoud van Zwin College. ,,Het laatste redmiddel is meer budget uit Den Haag.” Gelukkig ervaart Neefs veel steun van de onderwijswethouder, omringende gemeenten, de provincie. En ook de onderwijsvakbonden staan pal achter de acties van VO-scholen in Zeeuws-Vlaanderen, zoals bestuurlijke samenwerking. De drie vakbonden stellen in een recente ondersteuningsbrief dat een lange reisafstand voor VO-leerlingen ‘haaks staat op het Nederlandse onderwijsbeleid rondom thuis-nabij-onderwijs’.

Neefs: ,,En de vakbonden willen natuurlijk behoud van werkgelegenheid. Als Zwin College verdwijnt, verdwijnt een van de grootste werkgevers in West-Zeeuws-Vlaanderen.” Sommige jeugdige inwoners van 12-18 jaar gaan wel in België naar school. Vanuit gemeente Sluis waar Oostburg ligt, zijn dat er nu 170. Maar volgens Neefs zal bijvoorbeeld Knokke-Heist bij toename dit aantal Nederlandse leerlingen gaan begrenzen, omdat inwoners van Zeeuws-Vlaanderen geen belasting betalen in België. ,,En moet de Nederlandse overheid de stap naar Belgisch VO-onderwijs willen? Het onderwijssysteem in België is totaal anders en voldoen de Belgische grensscholen aan de criteria van de Nederlandse onderwijsinspectie, het nieuwe toezichtskader?”

Neefs grootste nachtmerrie is een doemscenario: ,,Stel dat straks VO-scholen in Zeeuws-Vlaanderen moeten sluiten door te weinig inkomsten. Dan is er geen goed vestigingsklimaat meer voor Nederlandse gezinnen en bedrijven. De vrijetijdsclubs gaan dicht, de toeristensector krijgt te weinig arbeidskrachten en Zeeuws-Vlaanderen loopt steeds meer leeg. Zeeuws-Vlaanderen is tweehonderd jaar geleden op België veroverd door Nederland, maar dan raakt Nederland het als het ware alsnog kwijt.” 

De rek is er bijna uit voor Neefs; hij merkt dat zijn energie opraakt. ,,De enige oplossing is nog dat er extra budget komt vanuit Den Haag, net als op de Wadden-eilanden gebeurt. Op het Zwin College willen we bekostiging op grond van het aantal profielen ofwel vergoeding voor 1.200 leerlingen. Maar ik vermoed dat politiek Den Haag vreest dat dan ook andere krimp-scholen aankloppen voor extra geld.” Hij hamert er tijdens zijn lobby’s op dat de situatie in Zeeuws-Vlaanderen uniek is. ,,Onze krimp op scholen en het aantal inwoners van 105.000, zijn totaal niet te vergelijken met die in Limburg en al helemaal niet met scholen in de randstad. “

 

Terug naar vorige pagina