Recensie - Expositie Peerke Donders in slaventijd Suriname

Blik vanuit slaven op missiewerk Peerke Donders

‘Je moet het plaatsen in de tijd’

 

Wat is het gedeeld slaver-

nijverleden van Tilburg

en Suriname en ervoeren

slaven in Suriname de

missie als zielenzorg? Een

kritische expositie in het

Peerke Donders Paviljoen.

 

Door Andrea van Dael, Brabants Dagblad

Een kleine expositie met grote lading in het Peerke Donders Paviljoen in Tilburg. De tentoonstelling Zielenzorg&Zielenmoord die tot en met 20 oktober 2013 te zien is, toont vooral het perspectief van slaven. Via panelen met  thema’s als gewin, geloof, gesel, gekleurd, gebrek en gebroken, wordt een beeld geschetst van de slavensamenleving in Suriname in de tijd van Peerke Donders als missionaris. Hij vertrok in 1842 naar Suriname. Bij zijn aankomst waren er van de 56.000 inwoners, 45.000 slaafgemaakten. De priester toonde volgens de tentoonstelling geen respect voor de godsdienst van de Afrikaanse slaven in Suriname. Hij noemde die, passend in de tijd, verafgoding. Teksten uit de overlevering op panelen, samengesteld door historica en gastconservator Dineke Stam winden er geen doekjes om. ‘Ze hebben ons al uit Afrika weggehaald, gezegd dat we niet deugden en nu vertellen ze ons dat we onze drum kapot moeten slaan.’ Een door Afrikaanse slaven verafgode boom maakte in die tijd plaats voor een kruis. Peerke Donders verbood in 1882 een Afrikaans begrafenisritueel met zang.

Stam: ,,Dat doet geen afbreuk aan wat hij voor enorm goeds gedaan heeft. Je moet de missie plaatsen in de tijd. En voor sommigen bood het christelijke geloof ook troost.” Noraly Beyer afgelopen zaterdag bij de opening: ,,Het duidt op ongelofelijke goedheid. Een man die de bossen van Batavia introk als liefdevol verzorger van mensen met lepra. Er leven geruchten dat Peerke Donders uiteindelijk zelf besmet is met lepra. Voor dit bijna onmenselijk goede werk vereren wij hem zo in Suriname en in Tilburg. Van kindsbeen af aan horen Surinamers over Peerke Donders.” Peerke Donders veroordeelde in brieven de manier waarop slaven werden behandeld en pleitte voor een betere behandeling. Maar Beyer stelt: ,,Hij deed onvoorstelbaar goed werk voor mensen met lepra in Suriname. Maar tegen slavernij heeft hij niets gedaan."

Voorzitter van de stichting Petrus Donders Tilburg, Denis Hendrickx: ,,Peerke Donders moest vaak deze uitbuiting en misbruikschandalen gelaten aanvaarden. Protesteren hielp niet. Hij zocht de marges van de wet op om te doen wat gedaan kon worden.”

Het laatste paneelthema ‘Gedeeld’ gaat over hoe Tilburgers en Surinamers het slavernijverleden delen. Het beeld in het Wilhelminapark toont volgens het paneel bijvoorbeeld hoe Peerke Donders zich in de koloniale tijd superieur opstelde als blanke tegenover de zwarte man onder zich. Deels komen die ideeën voort uit de slavernij, aldus het paneel. Verder heeft ook een Tilburgse familie slaven verkocht. Tevens wijst de tentoonstelling erop dat er nog steeds veel sprake is van slavernij, zoals kinderarbeid.

Terug naar vorige pagina