Achtergrond-MBO op hand bedrijfsleven?

Houdt beroepsonderwijs inspraak bij samenwerking bedrijf?

'In een productiehal je volledige diploma halen'

Beroepsonderwijs en bedrijfsleven werken steeds intensiever samen binnen regio’s. De overheid stimuleert dit. Behouden mbo’s nog wel inspraak over de inhoud van hun onderwijsprogramma of laten ze hun oren hangen naar het bedrijfsleven? En kan een afgestudeerde mbo-er straks ook werk vinden buiten zijn regio? 

Andrea van Dael - Schooljournaal November 2016

OCW stimuleert met eisen en subsidie een betere aansluiting tussen mbo’s en de regionale arbeidsmarkt. Kwalificatie-eisen moeten sinds augustus beter en flexibel aansluiten op de wensen van het bedrijfsleven. Hiervoor moeten onderwijs en regionale bedrijven ook inhoudelijk samenwerken. Maar wie bepaalt nu eigenlijk het onderwijsprogramma? Een kijkje in Zuid-Limburg en in Nijmegen. 

VDL Nedcar: een uitgestrekt autoproductiebedrijf van Mini’s met een oppervlakte van 330 duizend vierkante meter. Werken er nu 2.800 mensen, met de verse order voor de productie van de Mini Countryman, moeten daar straks 1.200 personeelsleden bij. De ligging bij Born in Zuid-Limburg is in het smalste stukje van Nederland.

Een van de VDL Nedcar-onderdelen is een Praktijkschool. Het Zuid-Limburgse ROC Arcus startte daar in 2014 met scholing op locatie. Het mes snijdt natuurlijk aan twee kanten: VDL Nedcar krijgt geschoolde arbeidskrachten in een provincie van krimp en vergrijzing; en ROC Arcus bevordert een betere aansluiting van het onderwijs op de praktijk. In juni dit jaar studeerden vol trots de eerste tien voltijds mbo-ers af. ,,We kregen daarna alle tien een baan bij VDL Nedcar”, aldus de afgestudeerde Marco van Doorn (22) die nu in de lakstraat werkt. Zijn docent Bas Frijns (43) was een van de ontwikkelaars van een gezamenlijke opleiding met VDL Nedcar. Frijns licht de aanpak toe: ,,Arcus bekeek allereerst de functie-eisen en kerntaken die VDL Nedcar had geschetst. Deze kwalificatie-eisen sloten aan bij een mbo/BOL-diploma mechanisch operator A, niveau 2 en bij de BBL-diploma operator B, de Beroeps Begeleidende Leerweg.” Besloten werd om ook de verplichte vakken Nederlands en Rekenen bij VDL Nedcar op locatie te geven. En dan met een link naar het werkveld. Marco: ,,Teksten en sommen gaan bijvoorbeeld over de productie van Mini’s en over VDL Nedcar. De leerstof spreekt goed tot onze verbeelding.”

Toch was er ook een inhoudelijk knelpunt. VDL Nedcar zag ook graag bepaalde specifieke kennis in het lesprogramma, maar volgens Frijns paste deze niet in het mbo-onderwijsprogramma. Al snel volgde een compromis. ,,Als oplossing hebben we extra lessen toegevoegd buiten de opleiding om. ROC-studenten volgen nu trainingen over specifieke modellen samen met het VDL Nedcar-personeel.” Alleen in het begin verliep de samenwerking wat stroef. Frijns: ,,We liepen er in het begin tegenaan dat er nog veel lesmateriaal moest komen, zoals laptops en kasten. En het onderlinge vertrouwen moest nog even groeien.”

Marco ziet veel voordelen in studeren op locatie: ,,Ik raakte erg gemotiveerd om netjes op tijd te komen en de uitdaging op te pakken. Dat komt vooral door de levendige productieomgeving. Overal waar je kijkt zie je robotten, autotechniek, beweging, medewerkers. En je hoort over interne vacatures en dat je kunt doorgroeien. Bij een kleiner bedrijf kan je opklimmen van tweede naar eerste monteur en hooguit naar technisch specialist of chef. Bij VDL Nedcar zijn er veel meer doorgroeimogelijkheden. Ik wil uiteindelijk coördinator worden.” Met een buddy uit het bedrijf mocht hij bij verschillende divisies kijken en meewerken. Uiteindelijk sprak de lakstraat de 22-jarige Limburger het meeste aan.

In de ochtend verzorgt een Arcus-docent de theorie, voor de praktijkmiddag komen specifieke trainers van Nedcar naar de Praktijkschool.  De mbo-ers leren er werken op nagebootste onderdelen van de productielijn en lopen van 12 tot 15.00 uur stage bij de carrosseriehal, lakstraat en montagehal in de fabriek. Frijns noemt de samenwerking een voorrecht. ,,Ons mbo liep achter in kennis over de nieuwste technieken. En er is geen geld om zelf allerlei nieuwe modellen binnen de ROC-muren te halen. We leidden in de opleiding autotechniek eigenlijk niet marktconform op, waardoor leerlingen niveau 2 minder kans op werk hadden. Als docent ben ik hier weer helemaal up tot date geraakt. Heel mooi hoe bevlogen VDL Nedcar-trainers alles uitleggen.”

Maar kunnen de afgestudeerden met hun diploma ook nog wel in andere bedrijven terecht? Of is hun kennis te veel toegespitst op VDL Nedcar? Frijns: ,,Nee hoor. De afgestudeerden hebben sinds juni een volwaardig mbo-diploma mechanisch operator A in de pocket. Dus deze afgestudeerden kunnen ook in andere productiebedrijven terecht, ook al hebben ze alles bij VDL Nedcar geleerd.”

Ondanks de voordelen, is niet alles rozengeur. Arcus moet financieel toeleggen op de mbo Praktijkschool op locatie. Jos Jongen van de Raad van Bestuur: ,,De BBL die ook in de Praktijkschool zit, loopt als een trein, maar de mbo voltijds nog niet. In september van dit jaar zijn slechts dertien nieuwe mbo-ers ingestroomd. De Raad van Bestuur zou graag zien dat mbo-ers een baangarantie krijgen bij VDL Nedcar, want dan starten er ook meer. VDL Nedcar wil dit vooralsnog niet om flexibel te blijven.” Jongen geeft aan daarover wel in gesprek te blijven. Er is overigens wel subsidie toegekend, maar die wordt gebruikt voor de samenstelling van de verplichte nieuwe curriculums. Jongen: ,,De kennis die is opgedaan bij VDL Nedcar verweven we in technische mbo-opleidingsprogramma’s van Arcus en ROC Leeuwenborgh samen.”

TECH2Create

Dit is nog maar het begin. Er gaan meer interne opleidingen bij het bedrijfsleven in Zuid-Limburg opstarten. De samenwerking met VDL Nedcar was een eerste stap binnen het zogenoemde project TECH2Create. Voor dit project kwam 3 miljoen euro vrij uit het Regionale Investerings Fonds mbo van het ministerie van OCW dat daarmee publiek-private samenwerking  aanjaagt en een betere aansluiting mbo-regionale arbeidsmarkt. De subsidie is met vier miljoen euro aangevuld met geld van Arcus, het bedrijfsleven en regionale overheden. Gemeenten Sittard en Heerlen, provincie Limburg, Techniekcollege Arcus en ROC Leeuwenborgh en tien bedrijven, waaronder STORK en Cofely vroegen de subsidie aan. Het geld gaat naar begeleiding bij interne opleidingen bij de tien bedrijven en naar intern BBL-onderwijs voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Jongen: ,,Maar is dus eveneens voor ontwikkeling van nieuw lesmateriaal/kwalificatiedossiers die ook flexibel kunnen worden aangepast. Voor een betere aansluiting op de vraag van het bedrijfsleven nemen wij de wensen van bedrijven mee. Maar tegelijk bewaken wij dat we aan alle landelijke eisen voor de mbo- en BBL-diploma’s blijven voldoen.”

Subsidie Regionaal Investerings Fonds

Op 24 oktober maakte minister Van Bussemaker bekend welke samenwerkingsverbanden van overheden, mbo’s en bedrijven subsidie krijgen uit de vierde ronde van het Regionale Investerings Fonds (RIF). Zestien samenwerkingsprojecten krijgen 12,8 miljoen. Het bedrijfsleven en de regionale overheden vullen dit bedrag aan tot ruim veertig miljoen euro.

Onder meer ROC Nijmegen is de gelukkige. Samen met logistieke bedrijven in de regio richt het zich nu op innovatie binnen een loopbaan in de logistiek. Het betreft onder andere de opleidingen logistiek medewerker, teamleider, supervisor, manager transport en logistiek en planner wegtransport. Aukje Banda van ROC Nijmegen: ,,In samenwerking met het bedrijfsleven gaan we nu onderwijsmodules ontwikkelen. De bedrijven kijken daarbij met name naar de inhoudelijke praktijk en de mbo-instellingen naar de didactische en pedagogische kant. Maar wij blijven eindverantwoordelijk voor het lesprogramma. Afgestudeerden krijgen een volwaardig mbo diploma en kunnen daarmee dus in heel Europa terecht. Ook voor OCW is nog steeds uitgangspunt dat er opgeleid wordt voor volwaardige mbo-diploma’s, die onder het reguliere inspectietoezicht staan.”

Terug naar vorige pagina